KPSS Matematik — Yaş Problemleri Testi 1
Yaş problemlerinin bütün klasik tipleri: kat ilişkisi, sabit fark, oran değişimi, ortalama ve toplam yaş. Kolaydan zora doğru ilerler.
- Soru sayısı
- 21
- Süre
- 30 dk
- Zorluk
- Orta
Teste Başla Sonunda doğru, yanlış ve boş sayını, süreni ve çözümleri görürsün.
Aşağıda soruları çözümleriyle birlikte inceleyebilirsin. Kendini denemek istersen önce yukarıdan teste başla.
-
Babanın bugünkü yaşı \( 3x \), oğlunun yaşı \( x \) olarak veriliyor. Yaşları toplamı 48 olduğuna göre oğlun yaşı kaçtır?
Çözümü Göster
Yaşlar toplamı: \( 3x + x = 48 \)
\[ 4x = 48 \Rightarrow x = 12 \]
Oğlun yaşı \( 12 \)'dir. Doğru cevap B.
-
Bir babanın yaşı 40, oğlunun yaşı 12'dir. Kaç yıl sonra babanın yaşı oğlunun yaşının 2 katı olur?
Çözümü Göster
Verilenler
- Babanın bugünkü yaşı: 40
- Oğlunun bugünkü yaşı: 12
Ne soruluyor?
Babanın yaşının, oğlunun yaşının 2 katına eşit olacağı yıl sayısı.
Çözüm
- Aranan yıl sayısına \( x \) diyelim.
→ Bilinmeyene isim vermeden denklem kurulamaz. - \( x \) yıl sonra baba \( 40+x \), oğul \( 12+x \) yaşında olur.
→ İkisi de aynı anda yaşlanır; ikisine de \( x \) eklenir. - Koşul: \( 40+x = 2(12+x) \)
→ "Babanın yaşı oğlunun 2 katı" cümlesi bu denklemi verir. - \( 40+x = 24+2x \)
→ Sağ tarafta parantezi 2 ile çarptık. - \( 40-24 = 2x-x \Rightarrow x = 16 \)
→ Bilinmeyenleri bir tarafa, sayıları diğer tarafa topladık.
Kontrol
16 yıl sonra baba \( 40+16 = 56 \), oğul \( 12+16 = 28 \); \( 56 = 2 \cdot 28 \) ✓
Yaş problemlerinin altın kuralı
İki kişi arasındaki yaş farkı hiç değişmez. Herkes her yıl 1 yaşlanır; fark aynı kalır. Buna karşılık yaşların oranı sürekli değişir.
-
İki kardeşin yaşları toplamı 30, farkı 4'tür. Büyük kardeş kaç yaşındadır?
Çözümü Göster
Verilenler
- Yaşların toplamı: 30
- Yaşların farkı: 4
Ne soruluyor?
Büyük kardeşin yaşı.
Çözüm
- Büyüğe \( b \), küçüğe \( k \) diyelim: \( b+k = 30 \) ve \( b-k = 4 \)
→ İki bilinmeyen, iki denklem. - İki denklemi taraf tarafa toplayalım: \( 2b = 34 \)
→ Toplarken \( +k \) ile \( -k \) birbirini götürür; tek bilinmeyen kalır. - \( b = 17 \)
→ Her iki tarafı 2'ye böldük.
Kontrol
\( 17+13 = 30 \) ve \( 17-13 = 4 \) ✓
Kısa yol
Toplam ve fark verilmişse: büyük \( = \dfrac{\text{toplam}+\text{fark}}{2} \), küçük \( = \dfrac{\text{toplam}-\text{fark}}{2} \).
-
Beş yıl önce 12 yaşında olan bir kişi, bugünden 3 yıl sonra kaç yaşında olur?
Çözümü Göster
Verilenler
- 5 yıl önceki yaş: 12
Ne soruluyor?
3 yıl sonraki yaş.
Çözüm
- Önce bugünkü yaşı bul: \( 12 + 5 = 17 \)
→ 5 yıl önceden bugüne gelmek için 5 eklenir. - Sonra 3 yıl ileri git: \( 17 + 3 = 20 \)
→ Bugünden geleceğe gitmek için de eklenir.
Tek adımda
5 yıl önceden 3 yıl sonrasına toplam \( 5+3 = 8 \) yıl geçer → \( 12+8 = 20 \).
-
Bir annenin yaşı 35, kızının yaşı 7'dir. 10 yıl sonra aralarındaki yaş farkı kaç olur?
Çözümü Göster
Verilenler
- Annenin bugünkü yaşı: 35
- Kızının bugünkü yaşı: 7
Ne soruluyor?
10 yıl sonraki yaş farkı.
Çözüm
- Bugünkü fark: \( 35 - 7 = 28 \)
→ İki yaşın farkı. - 10 yıl sonra anne \( 45 \), kız \( 17 \) olur.
→ İkisine de 10 eklendi. - Yeni fark: \( 45 - 17 = 28 \)
→ Fark değişmedi; çünkü ikisine de aynı sayı eklendi.
Yaş problemlerinin altın kuralı
İki kişi arasındaki yaş farkı hiç değişmez. Herkes her yıl 1 yaşlanır; fark aynı kalır. Buna karşılık yaşların oranı sürekli değişir.
Sık yapılan hata
Farkın da 10 artacağını sanmak en yaygın hatadır. Artan yaşlardır, aralarındaki mesafe değil.
-
Ali'nin yaşı Ayşe'nin yaşının 3 katıdır. Yaşları toplamı 32 olduğuna göre Ayşe kaç yaşındadır?
Çözümü Göster
Verilenler
- Ali \( = 3 \times \) Ayşe
- Ali + Ayşe \( = 32 \)
Ne soruluyor?
Ayşe'nin yaşı.
Çözüm
- Ayşe'ye \( a \) diyelim; Ali \( 3a \) olur.
→ Küçük olana bilinmeyen vermek kesirden kurtarır. - \( a + 3a = 32 \)
→ Toplamları 32. - \( 4a = 32 \)
→ Benzer terimleri topladık. - \( a = 8 \)
→ Her iki tarafı 4'e böldük.
Kontrol
Ayşe 8, Ali \( 3 \cdot 8 = 24 \); \( 8+24 = 32 \) ✓
Sık yapılan hata
Ali'nin yaşını (24) işaretlemek sık yapılan hatadır; soru Ayşe'yi istiyor.
-
Dört yıl sonra 25 yaşında olacak bir kişi, altı yıl önce kaç yaşındaydı?
Çözümü Göster
Verilenler
- 4 yıl sonraki yaş: 25
Ne soruluyor?
6 yıl önceki yaş.
Çözüm
- Bugünkü yaş: \( 25 - 4 = 21 \)
→ Gelecekten bugüne dönmek için çıkarılır. - 6 yıl öncesi: \( 21 - 6 = 15 \)
→ Geçmişe gitmek için de çıkarılır.
Tek adımda
4 yıl sonrası ile 6 yıl öncesi arasında \( 4+6 = 10 \) yıl var → \( 25-10 = 15 \).
-
Üç kardeşin yaşları ardışık tam sayılardır ve toplamları 45'tir. En büyük kardeş kaç yaşındadır?
Çözümü Göster
Verilenler
- Üç ardışık yaş
- Toplamları 45
Ne soruluyor?
En büyük kardeşin yaşı.
Çözüm
- Ortanca kardeşe \( x \) diyelim; diğerleri \( x-1 \) ve \( x+1 \).
→ Ortancaya isim vermek, \( -1 \) ile \( +1 \)'in birbirini götürmesini sağlar. - \( (x-1) + x + (x+1) = 3x = 45 \)
→ Toplamı yazdık. - \( x = 15 \)
→ Ortanca kardeş 15 yaşında. - En büyük \( = x+1 = 16 \)
→ Ortancadan 1 fazla.
Kontrol
\( 14+15+16 = 45 \) ✓
-
Bir babanın yaşı 42, çocuklarının yaşları 10 ve 8'dir. Kaç yıl sonra babanın yaşı, çocuklarının yaşları toplamına eşit olur?
Çözümü Göster
Verilenler
- Baba: 42
- Çocuklar: 10 ve 8
Ne soruluyor?
Babanın yaşının, iki çocuğun toplamına eşitleneceği yıl sayısı.
Çözüm
- \( x \) yıl sonra baba \( 42+x \) olur.
→ Babaya bir kez \( x \) eklenir. - Çocukların toplamı \( (10+x) + (8+x) = 18 + 2x \) olur.
→ İki çocuk olduğu için \( x \) iki kez eklenir — kilit nokta bu. - \( 42 + x = 18 + 2x \)
→ Eşitlik koşulunu yazdık. - \( 42 - 18 = 2x - x \Rightarrow x = 24 \)
→ Terimleri ayırdık.
Kontrol
24 yıl sonra baba 66; çocuklar 34 ve 32 → \( 34+32 = 66 \) ✓
Sık yapılan hata
Çocuk tarafına \( x \)'i bir kez eklemek en sık yapılan hatadır. Kaç kişi varsa o kadar \( x \) eklenir.
-
Sekiz yıl önce iki kardeşin yaşları oranı \( \dfrac{2}{5} \) idi. Bugün yaşları toplamı 44 olduğuna göre büyük kardeş bugün kaç yaşındadır?
Çözümü Göster
Verilenler
- 8 yıl önceki oran: \( \dfrac{2}{5} \)
- Bugünkü toplam: 44
Ne soruluyor?
Büyük kardeşin bugünkü yaşı.
Çözüm
- 8 yıl önceki yaşlara \( 2k \) ve \( 5k \) diyelim.
→ Oran verildiğinde ortak çarpan \( k \) ile yazmak en güvenli yoldur. - Bugün yaşları \( 2k+8 \) ve \( 5k+8 \) olur.
→ 8 yıl geçti; her ikisine de 8 eklenir. - \( (2k+8) + (5k+8) = 44 \)
→ Bugünkü toplam verilmiş. - \( 7k + 16 = 44 \)
→ Benzer terimleri topladık. - \( 7k = 28 \Rightarrow k = 4 \)
→ 16'yı karşıya attık, 7'ye böldük. - Büyük kardeş bugün \( 5k+8 = 5 \cdot 4 + 8 = 28 \)
→ \( k \)'yi yerine koyduk.
Kontrol
Küçük \( 2\cdot4+8 = 16 \); \( 16+28 = 44 \). 8 yıl önce 8 ve 20 → \( \dfrac{8}{20} = \dfrac{2}{5} \) ✓
Sık yapılan hata
\( k = 4 \)'ü cevap sanmak yaygın hatadır; \( k \) bir yaş değil, ölçü birimidir.
-
Bir anne kızından 26 yaş büyüktür. Altı yıl sonra annenin yaşı kızının yaşının 3 katı olacağına göre anne bugün kaç yaşındadır?
Çözümü Göster
Verilenler
- Anne \( - \) kız \( = 26 \)
- 6 yıl sonra anne \( = 3 \times \) kız
Ne soruluyor?
Annenin bugünkü yaşı.
Çözüm
- Kızın bugünkü yaşına \( k \) diyelim; anne \( k+26 \) olur.
→ Fark sabit olduğu için anneyi kız cinsinden yazabiliyoruz. - 6 yıl sonra: kız \( k+6 \), anne \( k+32 \)
→ \( (k+26)+6 = k+32 \). - \( k+32 = 3(k+6) \)
→ Koşulu denkleme çevirdik. - \( k+32 = 3k+18 \)
→ Parantezi açtık. - \( 32-18 = 3k-k \Rightarrow 2k = 14 \Rightarrow k = 7 \)
→ Terimleri ayırdık. - Anne bugün \( 7+26 = 33 \)
→ Kızın yaşına farkı ekledik.
Kontrol
6 yıl sonra kız 13, anne 39; \( 39 = 3 \cdot 13 \) ✓
-
İki kişinin yaşları farkı 12'dir. Dört yıl sonra yaşlarının oranı \( \dfrac{5}{3} \) olacağına göre büyük olan bugün kaç yaşındadır?
Çözümü Göster
Verilenler
- Yaş farkı: 12
- 4 yıl sonraki oran: \( \dfrac{\text{büyük}}{\text{küçük}} = \dfrac{5}{3} \)
Ne soruluyor?
Büyük olanın bugünkü yaşı.
Çözüm
- Küçüğe \( k \) diyelim; büyük \( k+12 \) olur.
→ Fark sabittir. - 4 yıl sonra: küçük \( k+4 \), büyük \( k+16 \)
→ \( (k+12)+4 = k+16 \). - \( \dfrac{k+16}{k+4} = \dfrac{5}{3} \)
→ Oranı kurduk. - İçler dışlar çarpımı: \( 3(k+16) = 5(k+4) \)
→ Kesirli denklemden kurtulmanın en hızlı yolu. - \( 3k+48 = 5k+20 \)
→ Parantezleri açtık. - \( 48-20 = 5k-3k \Rightarrow 2k = 28 \Rightarrow k = 14 \)
→ Terimleri ayırdık. - Büyük bugün \( 14+12 = 26 \)
→ Farkı ekledik.
Kontrol
4 yıl sonra 18 ve 30 → \( \dfrac{30}{18} = \dfrac{5}{3} \) ✓
-
Bir dedenin yaşı torununun yaşının 5 katıdır. Aralarında 48 yaş fark olduğuna göre dede kaç yaşındadır?
Çözümü Göster
Verilenler
- Dede \( = 5 \times \) torun
- Dede \( - \) torun \( = 48 \)
Ne soruluyor?
Dedenin yaşı.
Çözüm
- Toruna \( t \) diyelim; dede \( 5t \) olur.
→ Küçük olana bilinmeyen verdik. - \( 5t - t = 48 \)
→ Fark koşulunu yazdık. - \( 4t = 48 \)
→ Benzer terimleri topladık. - \( t = 12 \)
→ Torun 12 yaşında. - Dede \( = 5 \cdot 12 = 60 \)
→ Kat ilişkisini kullandık.
Kontrol
\( 60 - 12 = 48 \) ve \( 60 = 5 \cdot 12 \) ✓
Genel kalıp
Biri diğerinin \( n \) katı ve fark \( F \) ise, küçük \( = \dfrac{F}{n-1} \).
-
Üç yıl önce iki kişinin yaşları toplamı 40 idi. Bu iki kişinin bugünkü yaşları toplamı kaçtır?
Çözümü Göster
Verilenler
- 3 yıl önceki toplam: 40
- Kişi sayısı: 2
Ne soruluyor?
Bugünkü yaşları toplamı.
Çözüm
- Her kişi 3 yıl yaşlandı.
→ Zaman herkes için aynı akar. - Toplam artış \( = 2 \times 3 = 6 \)
→ Kişi sayısı × geçen yıl; iki kişi olduğu için 3 iki kez eklenir. - \( 40 + 6 = 46 \)
→ Eski toplama artışı ekledik.
Sık yapılan hata
Toplama yalnızca 3 eklemek (43) en sık yapılan hatadır. Toplam yaş, kişi sayısı kadar hızlı artar.
-
Ali 25, Veli 15 yaşındadır. Kaç yıl önce Ali'nin yaşı Veli'nin yaşının 3 katıydı?
Çözümü Göster
Verilenler
- Ali: 25
- Veli: 15
Ne soruluyor?
Ali'nin yaşının Veli'nin 3 katı olduğu yıl (geçmişte).
Çözüm
- \( x \) yıl önce Ali \( 25-x \), Veli \( 15-x \) yaşındaydı.
→ Geçmişe giderken çıkarılır. - \( 25-x = 3(15-x) \)
→ Koşulu yazdık. - \( 25-x = 45-3x \)
→ Parantezi açtık. - \( 3x-x = 45-25 \Rightarrow 2x = 20 \Rightarrow x = 10 \)
→ Terimleri ayırdık.
Kontrol
10 yıl önce Ali 15, Veli 5; \( 15 = 3 \cdot 5 \) ✓
Sık yapılan hata
Geçmiş sorularında \( +x \) yazmak hatalıdır; geçmişte yaşlar küçüktür.
-
Anne, baba ve çocuğun bugünkü yaşları toplamı 80'dir. Beş yıl sonra üçünün yaşları toplamı kaç olur?
Çözümü Göster
Verilenler
- Bugünkü toplam: 80
- Kişi sayısı: 3
- Geçecek süre: 5 yıl
Ne soruluyor?
5 yıl sonraki toplam.
Çözüm
- Her biri 5 yıl yaşlanır.
→ Zaman herkes için aynı. - Toplam artış \( = 3 \times 5 = 15 \)
→ Kişi sayısı × yıl. - \( 80 + 15 = 95 \)
→ Eski toplama ekledik.
Kural
\( n \) kişinin toplam yaşı, \( t \) yılda \( n \cdot t \) kadar artar.
-
Bir baba oğlundan 30 yaş büyüktür. On yıl sonra babanın yaşı, oğlunun yaşının 3 katından 2 fazla olacaktır. Baba bugün kaç yaşındadır?
Çözümü Göster
Verilenler
- Baba \( - \) oğul \( = 30 \)
- 10 yıl sonra: baba \( = 3 \times \) oğul \( + 2 \)
Ne soruluyor?
Babanın bugünkü yaşı.
Çözüm
- Oğlun bugünkü yaşına \( o \) diyelim; baba \( o+30 \).
→ Fark sabittir. - 10 yıl sonra: oğul \( o+10 \), baba \( o+40 \)
→ \( (o+30)+10 = o+40 \). - \( o+40 = 3(o+10) + 2 \)
→ "3 katından 2 fazla" → önce 3 ile çarp, sonra 2 ekle. - \( o+40 = 3o+30+2 = 3o+32 \)
→ Parantezi açıp sadeleştirdik. - \( 40-32 = 3o-o \Rightarrow 2o = 8 \Rightarrow o = 4 \)
→ Terimleri ayırdık. - Baba bugün \( 4+30 = 34 \)
→ Farkı ekledik.
Kontrol
10 yıl sonra oğul 14, baba 44; \( 3 \cdot 14 + 2 = 44 \) ✓
Sık yapılan hata
"3 katından 2 fazla" ifadesini \( 3(o+10+2) \) diye yazmak hatalıdır; 2, çarpımdan sonra eklenir.
-
İki kardeşin bugünkü yaşlarının oranı \( \dfrac{3}{5} \)'tir. Dört yıl sonra bu oran \( \dfrac{5}{7} \) olacaktır. Kardeşlerin bugünkü yaşları toplamı kaçtır?
Çözümü Göster
Verilenler
- Bugünkü oran: \( \dfrac{3}{5} \)
- 4 yıl sonraki oran: \( \dfrac{5}{7} \)
Ne soruluyor?
Bugünkü yaşları toplamı.
Çözüm
- Bugünkü yaşlara \( 3k \) ve \( 5k \) diyelim.
→ Oran verildiğinde ortak çarpan \( k \) ile yazılır. - 4 yıl sonra: \( 3k+4 \) ve \( 5k+4 \)
→ İkisine de 4 eklenir. - \( \dfrac{3k+4}{5k+4} = \dfrac{5}{7} \)
→ Yeni oranı kurduk. - İçler dışlar: \( 7(3k+4) = 5(5k+4) \)
→ Kesirden kurtulduk. - \( 21k+28 = 25k+20 \)
→ Parantezleri açtık. - \( 28-20 = 25k-21k \Rightarrow 4k = 8 \Rightarrow k = 2 \)
→ Terimleri ayırdık. - Yaşlar \( 3\cdot2 = 6 \) ve \( 5\cdot2 = 10 \); toplam \( 16 \)
→ \( k \)'yi yerine koyduk.
Kontrol
4 yıl sonra 10 ve 14 → \( \dfrac{10}{14} = \dfrac{5}{7} \) ✓
Neden oran büyüyor
Küçük sayıya sabit eklemek oranı 1'e yaklaştırır. \( \dfrac{3}{5} = 0{,}6 \) iken \( \dfrac{5}{7} \approx 0{,}71 \).
-
Üç kişinin yaş ortalaması 24'tür. İçlerinden biri gruptan ayrıldığında kalanların yaş ortalaması 21 oluyor. Ayrılan kişi kaç yaşındadır?
Çözümü Göster
Verilenler
- 3 kişinin ortalaması: 24
- Kalan 2 kişinin ortalaması: 21
Ne soruluyor?
Ayrılan kişinin yaşı.
Çözüm
- Ortalama \( \times \) kişi sayısı \( = \) toplam.
→ Ortalamanın tanımı: \( \text{ortalama} = \dfrac{\text{toplam}}{\text{kişi}} \). - Üç kişinin toplamı \( = 3 \times 24 = 72 \)
→ Baştaki toplam. - Kalan iki kişinin toplamı \( = 2 \times 21 = 42 \)
→ Sonraki toplam. - Ayrılanın yaşı \( = 72 - 42 = 30 \)
→ Giden kişi, iki toplam arasındaki farktır.
Kontrol
Kalanlar toplam 42, ortalama \( 42:2 = 21 \) ✓
Sezgi
Ortalama 24'ten 21'e düştüyse, giden kişi ortalamanın üstünde bir yaştaydı.
-
Bir annenin yaşı 36, üç çocuğunun yaşları 6, 8 ve 10'dur. Kaç yıl sonra annenin yaşı, çocuklarının yaşları toplamına eşit olur?
Çözümü Göster
Verilenler
- Anne: 36
- Çocuklar: 6, 8, 10 (toplam 24)
Ne soruluyor?
Eşitlenecekleri yıl sayısı.
Çözüm
- \( x \) yıl sonra anne \( 36+x \) olur.
→ Anneye bir kez \( x \) eklenir. - Çocukların toplamı \( 24 + 3x \) olur.
→ Üç çocuk var; \( x \) üç kez eklenir. - \( 36 + x = 24 + 3x \)
→ Eşitlik koşulu. - \( 36-24 = 3x-x \Rightarrow 2x = 12 \Rightarrow x = 6 \)
→ Terimleri ayırdık.
Kontrol
6 yıl sonra anne 42; çocuklar 12, 14, 16 → toplam 42 ✓
Dikkat
Kişi sayısı arttıkça çocuk tarafı daha hızlı büyür; bu yüzden eşitlenme daha erken olur.
-
İki basamaklı bir kişinin yaşı, yaşının rakamları toplamının 4 katına eşittir. Bu koşulu sağlayan kaç farklı yaş vardır?
Çözümü Göster
Verilenler
- Yaş iki basamaklı
- Yaş \( = 4 \times \) (rakamları toplamı)
Ne soruluyor?
Koşulu sağlayan yaş sayısı.
Çözüm
- Yaşı \( ab = 10a + b \) olarak yazalım.
→ \( a \) onlar, \( b \) birler basamağı; iki basamaklı sayının açılımı. - Koşul: \( 10a + b = 4(a+b) \)
→ Soruyu denkleme çevirdik. - \( 10a + b = 4a + 4b \)
→ Parantezi açtık. - \( 10a - 4a = 4b - b \Rightarrow 6a = 3b \)
→ Terimleri ayırdık. - \( b = 2a \)
→ Her iki tarafı 3'e böldük. - \( a \in \{1,2,3,4\} \) → \( b \in \{2,4,6,8\} \)
→ \( b \leq 9 \) olmalı; \( a = 5 \) olsaydı \( b = 10 \) çıkardı. - Yaşlar: 12, 24, 36, 48 → 4 farklı yaş
→ Dört değer bulundu.
Kontrol
\( 36 \): rakamları toplamı \( 3+6 = 9 \), \( 4 \cdot 9 = 36 \) ✓
Sık yapılan hata
\( a = 0 \) alınamaz (o zaman sayı iki basamaklı olmaz) ve \( b \) 9'u geçemez. Bu iki sınırı unutmak fazladan sonuç üretir.